Voorspelbaarheid

Bij mensen met autisme wordt de informatie die via hun zintuigen binnenkomt anders verwerkt. Hoe dit proces precies verloopt is een vraagstuk waarop onderzoekers het antwoord ook nog niet 100% weten.

Prikkels ervaren

Mensen met autisme geven aan dat ze prikkels anders ervaren. Sommige mensen ervaren prikkels heel erg sterk. Waar de meeste mensen geen last van licht hebben kan iemand die visueel gevoelig is voor licht dit juist als heel fel ervaren. Het kan ook zijn dat iemand zoveel prikkels ervaart waardoor hij erdoor wordt overspoeld. Dit alles bemoeilijkt het begrijpen van prikkels uit de omgeving en het eigen lichaam. Het zorgt voor angst en onzekerheid.
Wanneer je niet alle prikkels om je heen kunt vertrouwen kan een voorspelbare omgeving zorgen voor houvast. Immers, alles wat je zegt en doet verdwijnt weer. Voorspelbaarheid en visuele ondersteuning verdwijnen niet meteen en zorgt ervoor dat mensen met autisme kunnen volgen wat er om hen heen gebeurd. Zeker wanneer het soms niet iets langer duurt om alle prikkels te verwerken. Visuele ondersteuning is geduldig.

Ook mensen zonder autisme hebben het lastig in een situatie die niet voorspelbaar is

Stel je voor dat je op reis gaat naar een ver, onbekend land. Je stapt uit het vliegtuig en wilt je koffer van de bagageband gaat halen. Je zoekt naar de bagageband maar vind hem niet. Van de bewegwijzering op het vliegveld kun je geen chocolade van maken. Het zijn tekens die je niet kent en niet begrijpt. Je besluit aan iemand te vragen naar de bagageband. Maar hoe je ook gebaart, de mensen begrijpen je niet. Je zoekt naar mensen die in hetzelfde vliegtuig zaten en besluit hen achterna te lopen. Zij zullen ook vast naar de bagageband gaan.

In dit voorbeeld zie je dat mensen zonder autisme bij moeilijke situaties proberen voorspelbaarheid te zoeken door naar visuele informatie te zoeken. Of door het te vragen en wanneer er op een andere manier gecommuniceerd wordt door het met je hele lichaam te vragen. Wanneer het dan nog niet lukt dan gaan we andere mensen volgen in de hoop dat je dan datgene krijgt waar je op hoopt. 
Maar wat wanneer je dag in dag uit in dit soort situaties terecht komt? Blijf je dan nog steeds rustig? Of raak je in paniek? Word je onzeker, word je misschien wel heel snel boos. Wie zal het zeggen.

Dit voorbeeld lijkt extreem maar voor veel mensen met autisme is het de dagelijkse werkelijkheid. 
Had je op het vliegveld een handleiding gehad met een plattegrondje dat je zou kunnen begrijpen dan had je zelf de bagageband kunnen vinden en had je je waarschijnlijk prettiger gevoeld. Om die redenen zijn werkorganisaties voor mensen met autisme ook prettig. Een plan waarin staat hoe een activiteit verloopt. Een stappenplan voor je kleren aan- en uitdoen of voor het bereiden van een gerecht.

Ik hoorde laatst iemand met autisme vertellen dat ze wanneer ze op reis ging deze reis altijd vooraf voorbereidde door precies de overstaptijden op te schrijven. Maar ook door op te schrijven wat ze kan doen tijdens het wachten wanneer het iets langer duurt. Ze gaf aan het fijn vinden dit vooraf op te schrijven en erover na te denken. In de meeste gevallen vroeg ze ook nog even een vriendin het schema na te kijken. Daarnaast wist ze wie ze tijdens het reizen kon bellen mochten er onvoorziene omstandigheden komen. Dit alles, deze voorspelbaarheid, maakte dat ze zelfstandig kon reizen. Iets wat haar leven zoveel mooier maakte.

Sandra Stultiens-Houben | blogger Wijzermetjebeperking.nl

Een schoolreisje, een uitstapje in de zomer.

Ook mensen met autisme kunnen hier enorm van genieten. Door vooraf voorspelbaar te zijn geef je antwoord op de vragen Wie, Wat, Waar, Wanneer en Waarom?

Veel mensen met autisme hebben moeite met het weer

De ene dag kan het mooi en warm weer zijn terwijl het de andere dag regent en koud is. Al heel vroeg leren kinderen dat de zon hoort bij de zomer en de wind bij de herfst hoort. Helaas is het weer in Nederland niet zo voorspelbaar. De ene dag kun je een korte broek en een t shirt aan en de andere dag je lange broek en vest. De ene dag is het zonnig, de andere dag gaat het onweren en overstroomt de straat. 
Het weerbericht geeft enigszins voorspelbaarheid op de korte termijn maar is nooit 100% betrouwbaar. Wanneer je een andere prikkelverwerking hebt en elke keer moeten wennen aan kleding met lange of korte mouwen. Of wanneer je heel erg bang bent voor harde regen, wind of onweer dan kun je proberen of je niet alleen (visueel) antwoord geeft op Wanneer gaat her regenen of is het 30 graden.

Je kunt vooraf antwoord geven op de vraag Wat trek ik aan bij 27 graden of 19 graden? Wat kan ik doen als het heel hard regent of onweert, Wat helpt mij dan? Waarom moet ik met 30 graden een t shirt aan? Waarom mag ik met onweer niet in het water? Wat gebeurd er als de bliksem inslaat? Wat gebeurd er als de straat overstroomt? Wie kan ik om hulp vragen als ik verward raak door het weer.

Belangrijk hierin is om vooral voorspelbaarheid te geven op de vragen die iemand met Autisme zelf heeft. Want het geven van voorspelbaarheid is maatwerk. Iedereen heeft een andere prikkelverwerking, andere vragen en daarmee een andere behoefte. Dus visuele ondersteuning, voorspelbaarheid ziet er bij iedereen anders uit.

Over Sandra Stultiens-Houben

Is leerkracht en heeft een masteropleiding tot autismespecialist afgerond. Sinds 1997 is zij werkzaam op de MBS Eindhoven, een school voor zeer moeilijk lerende kinderen. In 2012 bracht ze, als  co-auteur,  het boek “Prikkels in de groep!” uit.  Daarnaast heeft Sandra een eenmanszaak met de naam Autismeprikkels. Mensen kunnen hier terecht voor begeleiding, coaching, advies en educatie op maat!

Recente berichten