In Blog

Checklist voor leerkrachten:
is jouw school een inclusieve school?

Is jouw school gericht op uitsluiting, scheiding, verbinding of insluiting?

Wat zijn de verschillen?

In dit blog leg ik je het verschil uit en kom je door het beantwoorden van vragen erachter in welke fase jouw school zich bevindt.

In november 2016 zong ik mijn lied BuitenGewoon op het ministerie van VWS. Het 16-punten-plan van het VN-verdrag werd daar gepresenteerd. Dit plan moet ervoor zorgen dat mensen met een beperking volwaardig kunnen deelnemen aan onze Nederlandse samenleving. En… inclusie is het einddoel.

Inclusie, wat is dat eigenlijk?

Onlangs vertelde én zong ik mijn persoonlijke verhaal op een school voor speciaal onderwijs. De school was prachtig gelegen, midden in de bossen, voorzien van alle gemakken die je je maar kunt bedenken. En terwijl ik over de lange oprijlaan reed, vroeg ik me nieuwsgierig af hoe deze school inclusie vormgeeft. Dus voordat ik begon met mijn verhaal, vroeg ik aan de leerkrachten: ‘Wat doen jullie nu al om dichterbij inclusie te komen?’

De helft van hen had nog nooit van Inclusie gehoord…

In dit blog vertel ik je welke fases aan inclusie vooraf gaan. Ook stel ik je vragen die je kunnen helpen vast te stellen in welke fase jouw school zich bevindt. Ik verwacht dat je door het beantwoorden van de vragen ideeën krijgt om mogelijkheden te zien om inclusie waar te maken! Om het je gemakkelijk te maken gebruik ik bij mijn uitleg bovenstaande afbeelding.

Exclusie (uitsluiting)

Vroeger was het zo dat kinderen met een beperking niet naar school hoefden. Zij bleven gewoon thuis. Wat konden zij nu op school leren? Dit was vooral het geval vóór het jaar 1920. Ondanks passend onderwijs zitten ook tegenwoordig nog zo’n 10.000 kinderen thuis in Nederland. Ook veel kinderen met beperkingen.

Scholen hebben een belangrijke sociale functie: op school ontmoet je elkaar, leer je dat iedereen verschillend is, speel je met elkaar, leer je van elkaar. Als je niet naar school gaat, dan worden die kansen je ontnomen. Eigenlijk krijg je dan de boodschap: jij doet er niet toe. Check je school: in hoeverre is jouw school een ontmoetingsplek voor ALLE kinderen in de buurt?

Segregratie (scheiding)

Wanneer kinderen met een beperking naar een school gaan die buiten hun eigen leefomgeving ligt en waar niet alle buurtkinderen naar toe gaan, kun je spreken van segregatie. Denk aan de school voor speciaal onderwijs waar ik mijn verhaal vertelde. Hun afgelegen locatie en gerichtheid op een speciale doelgroep maakt het niet gemakkelijk om uitwisseling met de reguliere omgeving van de kinderen te laten plaatsvinden. Check je school: werk je op een speciale school => Wat doet jouw school om uitwisseling met de reguliere omgeving van de kinderen te laten plaatsvinden? En hoe wordt de expertise van je school hiertoe ingezet?

Integratie (verbinding)

Op een brede school kan integratie volop tot stand komen. Je vindt er vaak niet alleen een reguliere school, maar bijvoorbeeld ook een speciale school, of (medische) kinderopvang. Het gevaar bestaat dat je samen in een gebouw zit, maar toch niet samenwerkt en kinderen alsnog apart van elkaar spelen, leren en werken. Als dat zo is, mis je de meerwaarde van een brede school. Dan is het mooi in theorie, maar werkt het belabberd in de praktijk. Een verkapte vorm van segregatie.

Onthoud dat juist in samenwerking en uitwisseling de grote waarde zit van integratie. Pas wanneer je uitwisselen mogelijk maakt ben je onderweg naar inclusie. Check je school: werk je op een brede school? => Hoe maakt jouw school het mogelijk dat kinderen, hoe verschillend ook van elkaar, elkaar regelmatig ontmoeten, samen spelen, samen leren?

Dichterbij inclusie

‘Je maakt mij niet wijs dat een leerling met ernstige meervoudige beperkingen opgevangen kan worden op een reguliere school,’ zei AOb voorzitter Verheggen onlangs in het NRC. Ze heeft het mis.

Schema inclusieve school

De Samen-naar-School-klas neemt een grote vlucht: kinderen met meervoudige beperkingen verblijven in een klaslokaal op een reguliere basisschool. De lokalen zijn voorzien van alle zorg en expertise die er nodig is. Noodzakelijke specialismen kunnen ingevlogen worden. Het bijzondere van initiatieven is dat ze gericht zijn op uitwisseling en samenwerking. Kinderen met beperkingen gaan geregeld naar hun eigen leerjaar op de reguliere school. En andersom komen kinderen uit de andere klassen geregeld in de Samen-naar-School-klas om betrokken te worden bij de zorg en om samen te spelen. Check je school: Hoe organiseert jouw school de zorg voor kinderen met bijzondere onderwijsbehoeften?

Inclusie (insluiten)

In een school gebaseerd op inclusie zijn alle kinderen welkom. Bij elke aanmelding staat niet de vraag: ‘kunnen we dit wel?’ maar ‘hoe maken we het mogelijk?’ centraal. Je kijkt samen met ouders, het samenwerkingsverband en eventueel met de gemeente of andere experts naar wat er voor elk kind nodig is om op school mee te kunnen doen. Check je school: Door welke vraag laat jij je leiden?

Samenvattend

Je merkt het vast al: uitwisselen en samenwerken is het devies. Als je eenmaal begonnen bent met het bedenken en uitvoeren van manieren waarop uitwisseling en samenwerking tussen verschillende kinderen plaats kan vinden, dan zie je steeds meer mogelijkheden. Verschillen worden dan steeds gewoner, en niet alleen gewoon… mooi gewoon!

Vragen ter verdieping:

  • Wat betekenen de antwoorden die je gaf op de vragen voor jou?
  • Welke invulling wil je eraan geven?
  • Zou je wel wíllen segregeren als inclusie óók kan?
  • Is inclusie niet gewoon een grondrecht?

Links ter verdieping:

Over Maud Wilms

Maud schrijft voor elk verhaal een lied tijdens congressen en bijeenkomsten binnen zorg, onderwijs en andere maatschappelijk thema’s. Op haar CD BuitenGewoon en in haar BuitenGewoon inspiratie-event zingt ze in eigen geschreven liedjes over haar uitdagende gezinsleven waarin Arje (7) en Loek (4) een belangrijke rol spelen. Arje heeft het Williams-Beuren Syndroom, een chromosomenafwijking die o.a. zorgt voor een verstandelijke beperking. Arje gaat tegen alle verwachtingen en advies naar een reguliere basisschool in de buurt. Maud woont met haar man en kinderen in een dorp vlakbij Apeldoorn. Voor meer informatie, reacties en/of het kopen van haar CD: www.maudwilms.nl of volg jaar op www.facebook.com/maudwilmsmusic of op twitter: @maudwilms

Recente berichten